Każdego roku na świecie tysiące osób ulega zimowym wypadkom w górach. Wypadki te dotykają narciarzy, turystów, wspinaczy, mieszkańców miejscowości górskich a także specjalistów – przewodników górskich czy ratowników. Największą śmiertelnością w tych wypadkach oznaczają się wypadki lawinowe a lawiny przez specjalistów uważane są za największe obiektywne zagrożenie w górach.

Wg światowych badań prowadzonych przez Instytutu Badań Śniegu i Lawin SLF w Davos oraz Komisji Ratownictwa Alpejskiego IKAR-CISA, ponad 50% osób całkowicie zasypanych przez lawinę to ofiary śmiertelne (za osobę całkowicie zasypaną uznaje się przypadki w których zasypana jest głowa i klatka piersiowa poszkodowanego, nawet wtedy gdy pozostałe części ciała są na powierzchni). W Europie corocznie w lawinach śnieżnych ginie kilkaset osób. Przykładowo w Szwajcarii średnio 24 osób rocznie, we Francji 30, we Austrii 26, we Włoszech 19 a w Sudetach i Karpatach kilkanaście osób (dane IKAR-CISA). Lawiny powodują także tragedie masowe w których ginie jednorazowo nawet kilkadziesiąt osób. Przykładem mogą być lawiny, które zeszły 17 lutego 2010 w pakistańskim dystrykcie Kohistan - spowodowały one śmierć prawie 100 osób.

W Polsce góry (obszary powyżej 500 m n.p.m) zajmują zaledwie 3,1%. Nie oznacza to jednak, że problem jest mniej istotny. Wiele osób corocznie ulega wypadkom lawinowym, wiele z nich ulega poważnym kontuzjom a kilka z nich traci życie – najczęściej są to młodzi ludzie poniżej 30 roku życia. Należy szczególnie podkreślić, że obszarami zagrożonymi lawinami w Polsce są nie tylko Tatry ale także wiele obszarów Sudeckich i innych Karpackich, jak np. Karkonosze, Masyw Śnieżnika, Masyw Pilska, Masyw Babiej Góry, czy Pieniny.

Przykład lawiny w Tatrach która osiąga tłumnie uczęszczaną trasę narciarską w Kotle Goryczkowym (fot. T. Nodzyński)

Do największej lawinowej tragedii w Polsce doszło 19 marca 1968 w Białym Jarze w Karkonoszach, gdzie jednorazowo śmierć w lawinie poniosło 19 osób. W Karpatach Polskich do największej tragedii doszło 28 stycznia 2003 roku, gdzie w lawinie pod Rysami w Tatrach zginęło ośmiu licealistów. W ostatnim sezonie zimowym 2009/2010 w samych Tatrach Polskich w wyniku lawin straciło życie 8 osób.
Ostatnie lata pokazały także, że myśląc o zagrożeniu lawinowym w górach Polski nie można pomijać zalesionych partii Beskidów uważanych powszechnie za tereny bezpieczne. Fakt ten potwierdził wypadek na beskidzkim Skrzycznem w sezonie 2004/2005, w którym lawina występująca w obszarze leśnym porwała narciarza (poszkodowany doznał dotkliwych obrażeń). W analogicznym wypadku (sezon 2005/2006) w Beskidach Czeskich, porwany przez lawinę narciarz stracił życie. Incydenty te były zaskoczeniem zarówno dla służb lawinowych, jak i służb ratowniczych.

      
Lawiny w Polsce występują także w zalesionych Beskidach tworząc realne zagrożenia utraty zdrowia i życia ludzkiego. Na lewym zdjęciu widoczna lawina na Małym Skrzycznem, która porwała snowboardzistę w 2005 roku. Na zdjęciu prawym widoczne miejsce tragicznego wypadku lawinowego na Smerku w Beskidach Czeskich w 2006 roku (źródło: Archiwum GOPR i czeskiej Horskiej Służby).

Analizy wypadków lawinowych pokazują, że najważniejszymi ich przyczynami są: brak podstawowej wiedzy na temat zasad poruszania się w terenach zagrożonych, brak odpowiedniego wyposażenia (zwłaszcza autoratowniczego - jak np. detektory lawinowe, sondy, łopaty) oraz niedostateczna umiejętność lokalizacji ryzyka w przestrzeni. Z przyczyn obiektywnych (np. mgła utrudniająca widoczność) ta ostatnia dotyka w takim samym stopniu amatorów jak i specjalistów (także w Polsce odnotowuje się przypadki śmiertelne doświadczonych osób – w tym ratowników górskich).

Istotne braki w obecnym systemie ostrzegania w krajach karpacko – sudeckich, przejawiają się m.in. w niemal całkowitym braku rzetelnych i kompleksowych materiałów kartograficznych, które obok informacji na temat aktualnych warunków śniegowych i pogodowych, są podstawą w nowoczesnym systemie prognozowania i ostrzegania lawinowego (problem ten dotyczy także wielu innych europejskich czy światowych masywów górskich).

Lawiny śnieżne powodują także zniszczenia w infrastrukturze technicznej oraz środowisku przyrodniczym. Szczególny wpływ niszczycielskich lawin przejawia się w gospodarce leśnej. Lawiny powodują znaczące ubytki w powierzchniach leśnych a te wpływają dalej na zmiany w funkcjonowaniu innych procesów (np. obiegu wody w przyrodzie - zwłaszcza w kontekście spływu powierzchniowego) czy zmiany struktury glebowej na stoku.

Lawiny przynoszą także znaczne zniszczenia w środowisku przyrodniczym. Na zdjęciu widoczne efekty jednej z wielu lawin, która wystąpiła w polskich Tatrach Zachodnich z 2009 roku (fot. W. Bartkowski)

Lokalizacja zagrożeń przyrodniczych w przestrzeni górskiej, jest bardzo istotna bo pozwala efektywnie zarządzać ryzykiem, chronić życie i zdrowie ludzkie i przewidywać niekorzystne zmiany zachodzące w przyrodzie. Jest ona także podstawą do oceny wielkości zasobów przyrodniczych (a zwłaszcza tych potencjalnie zagrożonych), a to jest szczególnie istotne w prowadzeniu efektywnej polityki zrównoważonego rozwoju.

Podstawą w nowoczesnej kartografii lawinowej i procedurach określających sposób pozyskiwania danych lawinowych, jest wykorzystanie narzędzi systemów informacji geograficznej i teledetekcji środowiska, które także w tej dziedzinie stają się światowym standardem.
Organizowany projekt badawczy wychodzi naprzeciw powyższym postulatom i wpasowuje się w najnowocześniejsze światowe trendy badawcze i technologiczne, w myśl ochrony zdrowia i życia ludzkiego, transferu nowoczesnych technologii na potrzeby praktyczne oraz promocji gospodarki opartej na wiedzy.